İçeriğe atla
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tanısı Türk halkı arasında çocuklara en çok yakıştırılan, her hareketli çocuğa anında çevredekiler tarafından kondurulan, hatta bu çocukların çok zeki olduğu efsanesine inanılan bir rahatsızlıktır.
Peki nedir bu rahatsızlık?
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu(DEHB) çocuklarda okula başlamadan önce görülmeye başlanan, erişkinlik süresince devam eden, fazla hareketlilik, dikkat süresinde kısalık ve dürtüselliğin eşlik ettiği bir bozukluktur.
*Dikkat eksikliği: Dikkati bir noktada toplamakta zorluk çeker, farklı uyaranlarla dikkati kolaylıkla dağılır, başladığı işi bitirmekte zorlanır, aldığı sorumlulukları ve görevleri unutur.
*Hiperaktivite: Yaşıtlarına göre aşırı hareketli, yerinde duramama hali, sınıfta sırasında oturamaz, aşırı koşma tırmanma eğilimindedir.
*Dürtüsellik: Sırasını beklemekte zorlanır, isteklerini erteleyemez, daha soru bitmeden soruya cevap verir, sıklıkla başkalarının sözünü keser.
DEHB’nin 3 alt tipi mevcuttur (Bunlar farklı görülme şekilleridir):
1)Sadece dikkat eksikliğinin görüldüğü tip
2)Hiperaktivite ve Dürtüselliğin önde olduğu tip
3)Karma Tip
Görülme Sıklığı:
DSM-IV-TR tanı ölçütlerine göre çocuk ve ergenlerdeki sıklığı %5-10’dur (Rowland ve ark, 2002). Çocuklarda rastlanan en sık rahatsızlıklardandır. Erişkinlerde görülme sıklığı %4 civarındadır. Erkekler, DEHB’nin aşırı hareketlilik baskın tipini daha sık yaşar. Kadınlar ise dikkat eksikliği baskın tip ile daha sık karşılaşır.
Görülme Sebepleri:
Genetik faktörler *Psikososyal etkenler *Beyinde yapısal değişiklikler *Nörokimyasal etkenler
Değerlendirilmesi:
Klinisyenin tanı araçları: Aile ve çocuk ile yapılan görüşmeler, klinik gözlem, fizik ve nörolojik muayene, davranış değerlendirme ölçekleri ve bilişsel testlerdir. Değerlendirme süresince ebeveynler, öğretmenler ve diğer yakınlardan ölçekler yardımıyla bilgi toplanır.
Tedavi Süreci:
Tedavide uzmanlar birçok yaklaşımı birlikte kullanır. Psikososyal eğitim, aile tedavisi, bilişsel davranışcı terapi, okul görüşmeleri, ilaç tedavisi.
Klinik Psikolog Barış Gürkaş
