Takıntılar ile Nasıl Başa Çıkılır?

0
208

Zaman zaman hepimizin zihnine takıntılar, tekrarlayan düşünceler gelebiliyor. Hepimiz bu düşüncelerin arasında kaybolabiliyoruz. Daha önce aklınıza “kapıyı kilitlediğimden emin değilim”, “ya ocak açıksa?” gibi düşünceler geldiği olmuştur. Hatta bazen “elimi yıkamaktan yara oldu”diye bile düşünmüşsünüzdür. Küçük küçük takıntılar aslında insanın düşünen doğası gereği hepimizde vardır. Ancak bu takıntılar günlük hayatımızı olumsuz derecede etkileyen, işlevselliğimizi düşüren şiddette olduğu zaman buna Obsesif Kompülsif Bozukluk (OKB) diyoruz.

Takıntılar – Obsesyonlar Nedir?

OKB’de obsesyon ve kompülsiyon olmak üzere iki kavramdan bahsederiz. Obsesyonlar, kişinin zihninde var olan ve kişiye kaygı veren düşüncelerdir. Örnek vermek gerekirse “elimi yıkamazsam mikrop bulaşır”, “kapıyı kilitlemediysem eve hırsız girer” bu obsesyonlara örnektir. Obsesyonlar düşünceseldir ve gerçeklik payı olmasa dahi kişiye rahatsızlık verir.

Kompülsiyon Nedir?

Kompülsiyonlar ise kişinin obsesyonlar sebebiyle duyduğu kaygıyı rahatlatmak amacıyla sergilediği davranışlardır. Kişi bu kaygıyı gidermek için bir şeyler yapmak zorunda hisseder. Örneğin, kapıyı açık unuttuğundan şüphelenen kişinin sıklıkla gidip kapıyı kontrol etmesi, veya mikropların bulaşacağından korkan kişinin çok sık ellerini yıkaması buna örnektir.

Bu takıntıların OKB olması için işlevselliğimizi çok etkilemesi gerekir. Kişi bu durumda ellerini yıkamaktan çok fazla yara yapmış olabilir. Dışarıda yemek yemekten korkan kişi her gün evde yeme planı sebebiyle sosyal hayatında azalma yaşayabilir. Eğer takıntılarınız varsa,  bunların hayatınızı ne kadar etkilediğini düşünerek şiddetine dair çıkarım yapabilirsiniz. Aşağıda vereceğimiz takıntı ile başa çıkma yöntemleri konulu maddeleri uygulayarak kendinize destek olabileceğiniz gibi, psikolog veya psikiyatr desteği almak da oldukça önemlidir. Başa çıkmakta zorlanıyorsanız psikoterapi desteği alabilirsiniz.

Takıntılar ile Başa Çıkma Yolları

Takıntılarınızın olduğunu düşünüyorsanız kendi kendinize uygulayabileceğiniz bazı tekniklerden bahsedeceğiz.

Kaygılarla Yüzleş

Bilişsel Davranışçı Terapi’nin en sık kullanılan yöntemlerinden biri olan kaygılarla yüzleşme tekniği takıntılar üzerinde oldukça iyi bir etkiye sahip. Takıntıya sahip kişiler genellikle kaygı veren takıntılı düşüncelerinden korkuyorlar ve onları gidermek için kompülsiyonlarda bulunuyorlar. Kaygının gelmesine izin verin. Onunla kalmayı deneyin. Onu gidermek yerine kaygı ile birlikte kalmaya çalışın. Bir süre sonra kaygı gelse de, bu kaygının gerçeklik olmadığını fark etme fırsatınız olacak. Kaygı gelip geçtiğinde kötü bir felaketin başınıza gelmediğini gözlemleyebileceksiniz böylece. Bu sayede o kaygılardan sıyrılmak, onları gidermeye çalışmamak daha kolay olacak.

Düşüncelerini Sorgula

Psikolog tarafından alınan psikoterapi desteklerinde sokratik sorgulama yöntemi çok sık kullanılır. Aklınızdan geçen kaygı verici düşünceler için kendinize sorular yöneltin. Örnek vermek gerekirse, ellerini yıkamayınca mikrop kapacağından korkan ve bu sebeple sürekli ellerini yıkayan birini düşünelim. Kişinin zihninde “ellerimi yıkamazsam mikroplar bulaşacak” düşüncesi çok fazla kaygı verir. Bu o kadar kaygı vericidir ki, kişi bu düşünceden kaçmak ister. Aslında gerçekten kaçmakta olduğu şeyin farkında olmaz. Düşünceyle yüzleşemediği için o kadar korkulacak bir yanı olmadığını göremez ve kaçmaya devam eder. Bu noktada kişinin kendisine şu soruyu yöneltmesi önemlidir. “Ellerimi yıkamazsam en kötü başıma ne gelebilir?” Bu soru kişinin bir adım sonrası ile yüzleşmesini ve olası senaryoyu fark edebilmesini sağlar. Bu sorunun muhtemel cevabı “hastalanırım” olacaktır. Bir adım sonrasında “peki hastalanırsam ne olur?” sorusu yöneltilebilir. Bu sorunun da muhtemel cevabı “tedavi olurum, ilaç içerim.” olabilir. Belki de kişi uzun süredir kaçtığı, kabus gibi gördüğü düşüncenin o kadar da kötü olmadığını bu şekilde fark edecektir. En kötü senaryoda bile belki kısa bir tedavi görerek sorunu ortadan kaldırabileceğini keşfedecektir.Bu sayede düşüncenin kendisinin, düşünceden kaçma tecrübesinden daha zorlayıcı olmadığını keşfetme fırsatı bulacaktır.

Düşüncelerin Sen Değilsin

Birçoğumuz zihnimizden düşünceler geçtiğinde onların gerçekliğimiz olduğunu düşünebiliyoruz. Hatta belki aramızda “bu şekilde düşünüyorum o halde bu gerçekleşebilir, ben böyle bir insanım” şeklinde inanışları olanlar olabilir. Bu düşünme biçimi obsesif kompülsif bozukluk sırasında yaygın şekilde görülür. Kişiler genellikle zihinlerinden geçen düşüncelerin gerçek olduğuna inanırlar. Oysa ki insan zihni sürekli düşünce üretir. Bir düşünce gitmeden diğeri gelir. Dolayısı ile düşünceler belki de insanların hayatlarındaki en değişken şeylerdir. Durum böyleyken, düşünceler aslında zihnimizdeki söz, kelime ve görsellerden fazlası olmuyor. Dışarıdaki gerçekliğimizden ziyade, beynimizin ürettiği kelime ve imajlar diyebiliriz bunlara. Örnek vermek gerekirse; sizin için önemli olan, saygı duyduğunuz bir konuda zihninizde o konuyla alakalı kötü düşüncelerin gelip gittiği oldu mu? Dini bir törende, saygı duyduğunuz birini düşündüğünüzde veya bir etkinlikte olduğunuzda; aklınıza sizi rahatsız edecek düşünceler gelebilir. Aslında bu durum sıklıkla karşılaşılan bir durumdur. Bunun sebebi zihnimizin adeta düşünce üretmeye programlı olmasıdır. Sizin kötü veya saygısız biri olduğunuzdan değildir. En sık karılaşılan örneklerden bir diğeri olarak; yeni bebeği olan ve bebeğini çok seven bir ebeveynin zihnine bebeğe zarar verme düşüncelerinin gelmesi, o kişinin öyle biri olduğunu göstermez. Beynimizin sıklıkla düşünce ürettiğini, girici düşüncelerin bizi rahatsız ettiğini gösterir sadece. Düşüncelerimizin gerçekliğimiz olmadığını fark etmek bu konuda çok önemlidir. Onların gelir geçer yapısını anlamak, rahatsızlık veren düşüncelerimizden sıyrılmamızı kolaylaştıracaktır.

Takıntı Tedavisi Nelerdir?

Takıntılarınızla başa çıkmakta çok zorlanıyorsanız bir psikolog veya psikiyatr tarafından destek almanız önemlidir. İlaç kullanarak tedavi görmek istiyorsanız psikiyatr, psikoterapi görmek istiyorsanız psikolog desteği tercih edebilirsiniz. Bazı durumlarda iki yöntemin birlikte kullanılması tedavi sürecini hızlandırmaktadır.

Obsesif Kompülsif Bozukluk belirtileri nedir? Öğrenmek için buraya tıklayınız.

 

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu yazın
Lütfen isminizi yazın