BİLİŞSEL DAVRANIŞÇI TERAPİDE ŞEMALAR

Bilişsel davranışçı terapi kısa süreli ve bugüne odaklıdır. Temel amacı güncel problemlerin çözümü ve işlevsiz düşüncelerin değişimidir. Bu terapi yöntemi içinde gelişen ve zamanla bütüncül bir hal alan şema terapi hakkında ne biliyoruz?

İnsan dediğimiz olasılıklar kümesidir. Bir duruma vereceğimiz onlarca tepki varken neden o tutumu takınırız? Ya da neden “hep beni buluyor”, “hep benim başıma geliyor” gibi düşüncelere kapılırız? Bu soruların cevapları şemalarımızda gizli. 

Şema Nedir?

Şimdiyi genellikle geçmişten gelen deneyimlerimiz üzerinden değerlendiririz. Her deneyim yeni bir bilgiyi getirir. Bu bilgilerin kategorileşmesi de şemaların görevidir. Aslında şemalar her durumda yeniden öğrenmemek için ve anlamlandırmakta zorlanmamak için kullandığımız bilinçdışı kalıplardır. 

Bir sonraki deneyimlerimizi şemalarımıza göre değerlendirir, kararlarımızı ona göre veririz. Kendimizi, dünyayı, çevremizde olan biteni algılarken kullanılan bilinçdışı yapılar şemalarımızdır. Yani şemalar anılardan, duygulardan ve deneyimlerden oluşur.

Şemalarımızı Neler Belirler?

Öğrendiklerimiz, deneyimlediklerimizle birlikte şemalar zaman içinde katı bir hal alır. Onları mutlak gerçekler farz ederiz. Genellikle değiştirmekte zorlandığımız hatta değiştirmemek için inat ettiğimiz düşünce ve tutumlarımızın kökeni çocukluk ve ergenlik dönemlerimizden gelir. Yani erken dönem yaşantıları ve gelişimsel dönemler şemalar için belirleyicidir.

Uyum Bozucu Şemalar

Her defasında yeniden öğrenmemek ve öngörü sahibi olmamazdaki en büyük yardımcımız olan bu şemaların uyum bozucu olanları da vardır. Hayatımızı negatif yönde etkileyen ve bizi işlevsiz düşünceler etrafında döndüren şemaların başlıcaları şunlardır; 

  • Başarısızlık Şeması
  • Yüksek Standartlar Şeması
  • Kuşkuculuk ve Kötüye Kullanım Şeması
  • Boyun Eğicilik ve Fedakarlık Şeması
  • Kusurluluk Şeması
  • Sosyal İzolasyon Şeması
  • Haklılık Şeması
  • Terk edilme Şeması
  • Duygusal Yoksunluk Şeması
  • Dayanıksızlık Şeması
  • Bağımlılık Şeması
  • Onay Arayıcılık Şeması
  • Gelişmemiş Benlik Şeması
  • Yetersizlik Şeması
  • Reddedilme Şeması

Şema terapiye göre bazı psikolojik sorunlar patolojik değil, algımızla alakalıdır, yani olağandır. Bu terapi yöntemi şemaları psikolojik sorunlara altyapı oluşturan kalıplaşmış düşünceler olarak tanımlar. Şema terapideki amaç; bir duruma atfedilen yanlış ve işlevsiz düşünceye sebep veren anlamın değişmesidir. 

Başlıca terapi yöntemlerini öğrenmek için bu yazıya da göz atabilirsiniz.

Yağmur Ertaş

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu yazın
Lütfen isminizi yazın