İçeriğe atla
Stres Nedir?
Sokaktaki insandan bilim insanına kadar herkesin stres hakkında bir fikri vardır. Herkes kendi tanımını yapar; ancak vücudun verdiği tepkiler genellikle benzerdir. Kimisi için iş yeri büyük bir stres kaynağı olurken, kimisi için önemli bir sınav ya da final maçı stresin en yoğun halidir. Aslında stresin belli bir düzeyi kişiyi motive ederken, aşırı stres üretkenliği düşürür. Örneğin, kişi sınavda yüksek kaygı yüzünden hata yapabilir; oysa stres düzeyi dengeli olduğunda başarı artar.
Stresin Tanımı
Stres, organizmanın içsel ya da dışsal durumlara karşı verdiği otomatik bir tepkidir. Vücut, iç ve dış dengeyi korumak için doğal bir süreç işletir. Bu tepki psikolojik ve fizyolojik olmak üzere ikiye ayrılır.
Stresle Başa Çıkmak İçin Kaynağını Tanıyın
Stresinizi yönetebilmek için önce kaynağını tanımlamanız gerekir. Çünkü neyin sizi strese soktuğunu bilmeden bu durumla başa çıkmak oldukça zordur. İlk bakışta kolay görünse de stresin kaynağını bulmak düşündüğünüzden daha karmaşık olabilir. Bu noktada aşağıdaki sorular size yol gösterebilir:
Kaynağınız geçici mi yoksa kalıcı mı?
Herkes hayatında stresli dönemler yaşar; ancak bu durum uzun sürerse hem psikolojik hem de fizyolojik olarak ciddi zarar verebilir.Stresinizin nedeni işiniz, ilişkileriniz ya da kişilik özellikleriniz olabilir mi?
Stresi genellikle dışsal faktörlere mi yoksa kendi içsel düşüncelerinize mi bağlarsınız?
Bu soruların yanıtları, stresin temel nedenlerini anlamanızı kolaylaştırır.
Yazmayı Deneyin
Stresle başa çıkmanın en etkili yollarından biri yazmaktır. Yazmak, duygularınızı ve düşüncelerinizi netleştirir. Başlamak için şu sorulara cevap verebilirsiniz:
Stresinizin kaynağı nedir? (Emin değilseniz tahmin etmeye çalışın.)
Fiziksel ve duygusal olarak nasıl hissediyorsunuz?
Stres karşısında nasıl tepki veriyorsunuz?
Daha iyi hissetmek için neler yapıyorsunuz?
Bu soruların cevaplarını yazmak, farkındalığınızı artırır ve çözüm üretmenize yardımcı olur.
Stres Durumunda Nasıl Başa Çıkıyorsunuz?
Şimdi kullandığınız başa çıkma yöntemlerini düşünün. Uyguladığınız yöntemler gerçekten sağlıklı mı? Aşağıda yer alan davranışlardan hangileri size tanıdık geliyor?
Aşırı alkol veya sigara kullanmak
Aile ve arkadaş ilişkilerinden kaçınmak
Vaktin çoğunu TV veya bilgisayar başında geçirmek
Rahatlamak için ilaçlara yönelmek
Uzun süre uyumak
Sorunları ertelemek
Yüzleşmekten kaçınmak
Öfkeyi başkalarına yöneltmek
Eğer bu davranışlardan bazıları sizde varsa, stresle sağlıksız yollarla başa çıkıyor olabilirsiniz. Ancak farkındalık kazanmak, değişimin ilk adımıdır.
Sonuç
Stresin kaynağını belirlemek ve yanlış başa çıkma yöntemlerini fark etmek, hem ruhsal hem fiziksel iyileşme için oldukça önemlidir. Bundan sonra, stresinizi yönetmek adına “Stresle Başa Çıkmanın 5 Yolu” adlı yazımı da okuyun.
Psikolog Barış Gürkaş
İstanbul
