Duygusal Manipülasyon: Gaslighting Nedir?

0
270
gaslighting duygusal manipülasyon ilişki

Öncelikle konuya araştırma yaparken denk geldiğim yaşanmış bir öyküden başlamak istiyorum. Bir kadın, bir süredir evindeki eşyaların kaybolup, daha sonra bir anda eski yerlerinde belirdiğinden şikayet ediyor. Yerlerine baktığında onları bulamıyor, ancak eşyalar sonradan eski yerlerinde beliriyor. Hatta her sabah işe gitmeden çekmecedeki çikolatalardan alırken, bir sabah bu çikolataları yerinde bulamıyor.Akşam eve geldiğinde ise tam 12 paket çikolatayı baktığı aynı yerde görüyor.  Anlayamadığı bu durumu, birlikte yaşadığı sevgilisi ile de paylaşıyor. Sevgilisi her seferinde “Hayır, onlar hep oradaydı. Sen kendi kendine kuruyorsun.” gibi yanıtlar veriyor, ve bu konuyu ne zaman konuşsalar aralarında bir gerginlik çıkıyor. Artık bu durum o kadar sık oluyor ki, kadın gerçekten de kendinden şüphe ediyor. Hatta bu durum hakkında “acaba bütün bunları ben kendim mi kuruyorum, bana bir şeyler mi oluyor?” diye bile düşünüyor. Bunun üzerine internette araştırmaya başlıyor. Tam o noktada “Gaslighting” terimi ile karşılaşıyor.

Gaslighting Nedir?

Gaslighting aslında kişinin, daha fazla güç elde etmek için çeşitli taktiklerle karşısındakine gerçekliğini sorgulatmasıdır. Bu durum aynı zamanda bir manipülasyon çeşitidir. Kişi öncelikle karşısındakinin güvenini kazanır ve onun için güvenilir bir kaynak haline gelir. Akabinde çeşitli oyunlarla kişiye  gerçekliğini sorgulatarak, en güvenilir kaynak olan kendisinin dediklerini uygulatmaya çalışır.

Bu bahsettiğim hikayenin devamında kadın öğrendikleri üzerine eve gizli kamera bağlatıyor. Gerçekten de eşyaların yerinin erkek arkadaşı tarafından değiştirildiğini görüyor, ve bu ilişkiyi sonlandırıyor.

İlişkide Gaslighting Belirtileri Nelerdir?

Gaslighting ile ilgili sorun şu ki, maruz kaldığımız zaman kendimize değil, karşımızdakine çok güveniyoruz. Tam da bu sebeple manipülasyona maruz kaldığımızı fark edemiyoruz. Peki bunu nasıl fark edebiliriz? Bazı gaslighting teknikleri neler mesela?

  • Çok açık yalanlar söylerler. Söylediklerinde bunun doğru olmadığını bilirsiniz. Ama o kadar açıktır ki, yalan olduğuna ihtimal veremeyip inanmaya başlarsınız.
  • Söylediklerinden emin olduğunuz şeyi söylemediğini iddia ederler. Ancak bu o kadar sık olur ki, bir süre sonra hafızanızdan şüphe duymaya başlarsınız.
  • Sizi sıklıkla eleştirir, özgüveninizin zedelenmesine sebep olurlar. Ancak nadir de olsa iltifat ederler ki, bu sayede çok sık eleştiri yaptıkları gizlensin. Bu o kadar yavaş ve derin olur ki, suyu ısınan kurbağa misali durumu fark edemezsiniz bile!
  • Eleştirilerine destekçi kişileri örnek gösterirler. “Ailen de senin böyle olduğunu düşünüyor! “Arkadaşların da senin saçmaladığının farkındalar!” Bu sayede kendi gerçekliğinizi sorgulamaya başlarsınız.
  • Aranızda geçen sorunlarda suçun sizde olduğunu söylerler. Nerede hata yaptığınızı sorgulatır, sorunlu olduğunuzu düşünmenizi sağlar, hatta aklınızı yitirdiğinizi bile düşünmenize sebep olurlar.

Ayrıca,

*Kendinizi sık sık özür dilerken buluyorsanız,
*Sürekli zihniniz  karışık halde, suçu kendinizde arıyorsanız
*Yeterince iyi olup olmadığınızı sorguluyorsanız
*Bu kişiyle tanışmadan önce daha özgüvenli ve özsaygılı olduğunuzu düşünüyorsanız da gaslighting’e maruz kalıyor olmanız olası.

Gaslighting’e Uğruyorsak Neler Yapmalıyız?

Bu durumu yaşayan birçok insan “Gaslighting tedavisi nelerdir? Gaslighting nasıl kurtulurum?” gibi sorular sorabiliyor. Gaslighting’i aşmak için kendi başımıza yapabileceğimiz şeylere birlikte bakalım.

  • En önemli adım durumu fark etmek. Çünkü bahsettiğimiz gibi, bu durumun genelikle farkında olmuyoruz. Ancak yaşayan taraf olarak bizler farkında olamasak da, çevremiz bazen bu durumu gözlemleyebiliyor. Eğer çevrenizden son zamanlarda partnerinizin davranışına yönelik uyarılar aldıysanız, farkındalık geliştirmek için onlarla detaylı konuşabilirsiniz. Aynı zamanda bahsettiğimiz yöntemleri partnerinizle yaşadıysanız, bu bloğu da farkındalık kazanmak için bir fırsat olarak görebilirsiniz.
  • Yaşadıklarınızı not alın. Size gaslighting uygulayan kişi ile günlük konuşmalara girmek çok zordur. Çünkü bu durumda gerçeklik çarpıtıldığı için kendinizden şüpheye düşebilirsiniz. Tam da bu noktada bir günlük tutmak, yaşadıklarınızı not almak dikkatinizin dağılmasını önleyecektir. Bu sayede yaşadığınız olay hakkında kendinizden şüpheye düşerseniz, olayı ilk yaşayıp kaydettiğiniz hali ile okuyabilirsiniz.
  • Mindfulness pratikleri uygulayın. Mindfulness yani diğer ismi ile Bilinçli Farkındalık meditasyonları, yaşadığınız ana dair farkındalık geliştirmenize yardımcı olur. Çoğu zaman günlük yaşamımızı otomatik pilotta yaşarız. Tempolarımızda oradan oraya koşuştururken, şimdiki anda gerçekleşen deneyimlerimizi kaçırırız. Bu deneyimlere farkındalık getirmek, o anda kaçırdığımız detayları görememize yardımcı olur. Bilinçli farkındalığınızı geliştirmek için çeşitli Mindfulness meditasyonlarını uygulayabilirsiniz. Bu meditasyonlardan birini açıklama kısmına ve ekranın sağına ekliyorum. (Eski meditasyonlardan birini koyabiliriz ekranın sağına soluna.)
  • Size söylenenleri kendinizle ilişkilendirmeyin. Yaşadığınız gaslighting durumu siz gerçekten de “sorunlu olduğunuz, delirdiğiniz, hep hata yaptığınız” için gerçekleşmez. Durum, karşınızdaki kişinin her zaman elinde güç hissetme ihtiyacı sebebiyle kaynaklanır. Bütün bu kendinizle şüphe etmenizi sağlayacak olan cümleleri, kelimeleri, durumları kendinize bağdaştırmayın. Bunun yerine karşıdaki kişinin güç ihtiyacını fark edin. Bu sayede kendinize daha tarafsız yaklaşabilirsiniz.

Ayrıca “Kendini Yetersiz Hissetmek” konulu yazımızı buraya tıklayarak okuyabilirsiniz.

Referanslar

  1. Breines J. Call me crazy: The subtle power of gaslighting. Berkeley Science Review. April 16, 2012.
  2. Gordon, S. (n.d.). Understanding the Manipulative Behaviors Toxic People Use to Control. Retrieved August 19, 2020, from https://www.verywellfamily.com/is-someone-gaslighting-you-4147470
  3. Mindfulness: The Surprising Skill You Can Use to Stop Gaslighting  . (2019, February 11). Retrieved August 19, 2020, from https://www.joinonelove.org/learn/mindfulness-the-surprising-skill-you-can-use-to-stop-gaslighting/
  4. Sarkis, S. (2017, January 22). 11 Warning Signs of Gaslighting. Retrieved August 19, 2020, from https://www.psychologytoday.com/us/blog/here-there-and-everywhere/201701/11-warning-signs-gaslighting

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu yazın
Lütfen isminizi yazın