Vesveseden Nasıl Kurtuluruz? Vesvese Nedir?

0
863
Vesveseden Nasıl Kurtuluruz?
Vesveseden Nasıl Kurtuluruz?

“Zihnimdeki bu düşünceler de ne? Ya çocuğuma zarar verirsem? Ya kendimi aşağı atarsam? Ya intihar edersem? Gitsin bu düşünceler aklımdan!” Bütün bu endişe dolu iç sesler sana tanıdık geldi mi? Bu videoya girdiğine göre iç sesinle başa çıkmakta zorlanıyorsun. Bütün o düşüncelerin vesvese olup olmadığından kaygılanıyorsun. O halde doğru yazıdasın. Gel, birlikte vesvese neymiş ve nasıl çözülürmüş üzerine konuşalım. Son zamanlarda “vesvese psikolojik mi”sorusu oldukça soruluyor. Bu blogda ” vesveseden nasıl kurtuluruz ve vesvesenin psikolojideki yeri nedir ” bu konulardan bahsetmek istiyoruz.

Vesvese Nedir?

Vesvese nedir sorusunun cevabını psikolojide obsesyon şeklinde açıklanan rahatsız edici ve takıntılı düşünceler olarak verebiliriz. Zaman zaman herkesin zihninde rahatsız edici düşünceler oluşur ve bu oldukça normaldir. Bazen bu düşünceler fazla baskın olabilir. Bu durum gerçekleştiğinde kişi düşüncelerin verdiği kaygıyı giderici davranışlar sergiler. Bunlara internette araştırmalar yapmak, sorular sormak, tövbe tövbe demek bile örnek gösterilebilir! Rahatsız edici düşüncelerin şiddeti ve sıklığı önemlidir. Tekrarlayan takıntılı düşüncelerin genetik, geçmiş çağı travmaları, kişilik özellikleri gibi birçok sebebi olabilir. Hepimizin zihninde zaman zaman huzursuz edici düşünceler belirebilir. Önemli olan ise bunların boyutudur. Çok sık tekrar ediyorsa ve günlük hayatı etkileyecek düzeydeyse bu durum önemlidir. Böyle durumlarda zihniniz sizi belli düşüncelere zorlar, bu düşünceleri isteseniz de uzaklaştıramazsınız. Benliğe yabancı olan bu rahatsız edici düşüncelere vesvese denir. Bu düşünceler bir takıntı olur artık ve zihinde sürekli tekrar eder.

Vesvese Psikolojik Midir?

Bu düşünceler bazen sadece ufak şüpheler ve sorulardan oluşur. Emin olamama hali vardır. Böyle olduğunda psikolojik bir rahatsızlık denemez ancak bu düşünceler bazen büyür, taşar, obsesyonlar oluşur. Hatta bu obsesyonlar yani takıntılı düşünceler belli tekrarlayıcı davranışlarla kendini gösterir. Obsesyonlar işlevselliği bozar, kişinin hayatını etkilemeye başlar. Onunla yaşamak zordur, artık gitgide yaşamda daha büyük yer kaplamaya başlar. İşte bu yüzden bu obsesyonlar, takıntı haline gelen düşünceler psikolojik bir sorun yaratır ve psikologlardan yardım almayı gerektirebilir.

Vesvese Çeşitleri Nelerdir?

Vesvese çeşitleri yani takıntlı düşünceler kendini birçok şekilde gösterebilir.  Bu düşünceye sahip olan kişilerin takıntılı olduğu noktalar aynı değildir. Kimi zaman temizlikle ilgilidir. Kişi burada bedenine, kıyafetine kir, mikrop bulaşsın istemez. Saldırganlıkla ilgili olabilir, sevdiklerine saldırmaktan korkar kişi. Simetri takıntısı olabilir. Sürekli ‘kapıyı kilitledim mi?’ ‘ocağın altını kapadım mı?’ tarzı düşünceleri olabilir. Ayrıca cinsel vesvese de kendini gösterebilir. Burada kişi kendisine, topluma yakışmayacak cinsel düşüncelerden kendini alıkoyamaz.

Vesvese Neden Oluşur? Vesvese Neden Gelir?

Vesvese neden gelir sorusunun tek bir yanıtı yoktur. Vesveseye sahip olan kişide pek çok nedenden bu durum gözlemleniyor olabilir.

1.Genetik nedenler: ailemizden bize gelen genler bizi etkiler ve yaşantımızda önemli roller oynar. Rahatsız edici düşüncelerin hâkim olduğu kişinin akrabalarına bakıldığında onlarda da bu tip vesveselerin görülmesi mümkün olan bir durumdur.

2.Yaşanılan travmalar: özellikle bu travmalar çocukluk çağına ait ise bunların tekrarlayan rahatsız edici düşünceye neden olması beklenebilecek bir durumdur. Çocukluk döneminde yaşanan cinsel veya fiziksel istismar, ebeveyn kaybı, aile içi şiddet gibi çocuğu etkileyebilecek durumlar yetişkinlik yaşantısında da vesveseler olarak kendini gösterebilir.

3.Kişilik özellikleri: bazı kişilik özelliklerine sahip olan bireylerin girici düşüncelere daha fazla yatkınlığı olduğunu söyleyebiliriz. Titiz, mükemmeliyetçi, kuralcı olmak gibi karakteristik özellikleri burada örnek olarak vermek mümkündür.

4.Hormonal dengesizlik: sinir sistemimizde iletim nöron adı verilen hücreler aracılığı ile gerçekleşir. Bu nöronlar arası iletimin gerçekleşmesinde hormonlar yardımcı işlev görür. Örneğin serotonin hormonu insanda mutluluk, canlılık hissi veren hormonlardan biridir. Düşük olarak salgılanması durumda depresyon, can sıkıntısı görülebilir. Aynı zamanda yine serotonin düşüklüğünün yaşanılan vesveselerle ilişkili olduğu düşünülür.

Rahatsız Edici / Girici Düşünceler

Günlük yaşantıda sürekli düşünürüz. Bu o kadar normaldir ki düşündüğümüzü fark etmeyiz bile. Ancak bazen bazı düşünceleri aşırı şekilde düşünmeye başladığımızda yaşantımızdaki işlevsellik bozulmaya başlar. Örneğin sevdiğimiz birine saldıracağımızı düşünebiliriz. Bazen metroda beklerken ‘ya kendimi buradan atarsam’ kaygıları duyabiliriz. İşte bu gibi düşünceler rahatsız edicidir ama zihinden de uzaklaştırmak kolay değildir.

Bu girici düşünceler gelip geçici düşünceler değildir, kişinin zihninde sürekli dolanır. Bu düşünceler kişiye öylesine ters gelir ki kendini suçlamaya başlar. Çünkü bu düşünceleri aşırı önemser kişi. Ona göre ‘düşündüğüne göre gerçekleşebilir’ demektir. Örneğin annesinin hastalanmasını düşünen bir ergen, eğer annesine gerçekten kötü bir şey olursa kendini suçlar. Çünkü düşündüğü için bu başına gelmiştir, artık ergene göre kendisi kötü bir bireydir. Bu yüzden kişi bu düşüncelerden kurtulmaya çalışır. Ama, düşünmemeliyim dedikçe kendini daha da çok düşünce bataklığında batarken bulur. Örneğin size asla “kutup ayısı” düşünmeyin dersem, kutup ayısından başka bir şey düşünmemeye başlarsınız, öyle değil mi? Kaygı bozukluğunun, depresyonun, vesvesenin arkasında da böyle bir karmaşa vardır ve buna “düşünce-eylem karmaşası” denir.

Bu düşünceler, bazı durumlarda kompulsiyon adı verilen bazı eylemlerle de kendini gösterebilir. Örneğin temizlik obsesyonu olan biri sürekli el yıkar ya da şüphe obsesyonu olan biri “kapıyı kilitledim mi acaba?’” diye düşünerek belki de 20 kere kapıyı kontrol edebilir. Bu aslında vesveselerin yarattığı kaygıyı giderme yöntemidir ancak sağlıklı olmamakla birikte girici düşünceleri akıldan çıkarmaya yaramaz. Peki, o zaman bu vesveselerden nasıl kurtulabiliriz?

Vesveseden Nasıl Kurtuluruz?

Bu düşünceler öylesine kişiyi zorlar ki kişi vesvese kurtulma yolları nedir diye aramaya başlar. Vesvese ve takıntıdan nasıl kurtulurum diye sorgular. Takıntı ve vesveselerden kurtulmak artık öncelikli olarak yapılması gereken bir görev haline gelir. Öyleyse ne yapmak gerekir ki bu zihnimizde istemsizce oluşan düşüncelerden kurtulalım? Vesvese hastalığının tedavisi nedir?

Düşüncelerinin Gerçek Olmadığını Fark Et

Rahatsız edici düşünceler geldiğinde onların gerçek olduğundan veya gerçekleşmesinden endişe duyarız. Oysa ki düşünceler zihnimizden geçen kelime, görüntü ve imgelerden oluşur. Gözlerinizi kapatın ve yanınızda pembe bir at olduğunu düşünün. Renklerini, boyutunu, kişnemesini en ince ayrıntısına kadar tıpkı gerçekmiş gibi hayal edin. Tüylerini, dokusunu hissedin. Şimdi gözlerinizi açın. Yanınızda böyle bir at görüyor musunuz? Zihninizden gerçeğe çok yakın pembe bir at geçirmiş olmanız, onu gerçek kıldı mı? Yoksa o at sadece zihninizdeki görüntü ve kelimelerden mi ibaretti?

Dikkatini Yönlendir

Vesveseden nasıl kurtuluruz sorusunun diğer cevabı da dikkati yönlendirmektir. Zihnimize takıntılı düşünceler geldiğinde onlara dikkat kesiliyor ve “ya olursa, acaba olur mu” sorularıyla boğuşuyoruz. Bütün dikkatimizi onlara veriyoruz. Aslında rahatsız edici düşünceler en hassas olduğumuz, en özverili olduğumuz konular hakkında oluşuyor. Dikkatimizi verdikçe daha da baskınlaşıyor. Örneğin, çocuğunuzu ne kadar sakınırsanız, ona zarar gelmesi düşüncesi sizi o kadar rahatsız edecek. Ölmekten ne kadar korkarsanız,  intihar düşünceleri o kadar rahatsız edici olacak. Yani endişeleriniz sizin kötü veya tehlikeli biri olduğunuzdan değil,  endişelendiğiniz konuya verdiğiniz önemden gerçekleşiyor.

Aşağı Ok Tekniği

Sizi rahatsız eden düşüncenizi bir kağıda yazın ve altına bir ok çekin. “Bu düşünce neden beni rahatsız ediyor, bunun benim için anlamı ne” sorusunu sorun. Buna vereceğiniz cevap başka bir düşünceyi ortaya çıkaracaktır. Bu düşünceye de aynısını yapın. Bunu tekrarladıktan sonra düşüncenizin altındaki ana inancı bulacaksınız. Örnek üzerinden gidelim: Bebeğine zarar vermekten korkan bir anne kendisine “bu düşünce beni neden rahatsız ediyor, bunun benim için anlamı ne” sorusunu sorduğunda okların sonunda bebeğinin onun için çok değerli olduğunu ve ona zarar  gelmesinden korktuğu sonucunu bulacaktır. Sizce bu anne tehlikeli biri midir?

Düşünceye Yer Açmak

Vesveseden nasıl kurtuluruz sorusunu sorduğumuza, istemediğimiz düşünceler hayatımızı etkilediğinde, bunu değiştirmenin önemli yollarından biri o düşünceye yer açmaktır. Duvarınızda bir raf olduğunu düşünün. Sizi rahatsız eden düşüncelere bu rafta bir yer açın. Bu rafı evimizde, ofisimizde, her yerde bizimle bulunduracağız. Düşünceler geldiğinde onlarla kavga edip boğuşmak, onları daha baskın hale getirecektir. Bunun yerine düşünceler tekrarladığında onları nazikçe o rafa koyacağız. Onlara o rafta yer açacağız ve diyeceğiz ki “Sevgili düşüncem, seninle boğuşmuyorum, kavga etmiyorum. Sadece seni gözümün önünden alıp kenara koyuyorum. Seninle daha sonra ilgileneceğim ancak şu anda hayatıma bakmam gerek.”

Düşüncelerini Sorgula

Kendimize sorular sormak, düşünceleri gerçekçi bir gözle algılamamıza yardımcı olur. Öncelikle sizi kaygılandıran düşüncenizi aklınızdan geçirin. Şimdi ise şunu düşünün, bu düşüncenizin gerçekleşmesine % kaç ihtimal verirdiniz? Daha sonra düşüncenizle ilgili kendinize şu soruları sorun: “Bu düşünce daha önce hiç aklınıza geldi mi? Geldiğinde gerçekleşti mi? Bu durumla nasıl başa çıktınız? Eğer bu bir arkadaşınızın başına gelmiş olsa ona ne söylerdiniz?” Bu soruları cevapladıktan sonra düşüncenizin gerçekleşme olasılığına yeniden bir oran verin. Vesveseden nasıl kurtuluruz sorusuna bulduğunuz cevaba siz de şaşıracaksınız.

“Huzursuzluk Neden Olur? İç Sıkıntısı Nasıl Geçer?” yazımızı okumak için buraya tıklayın.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu yazın
Lütfen isminizi yazın