İnsan Olmanın Psikolojisi ve Kişilik Örüntülerimiz

0
220
insan olmanın psikolojisi
insan olmanın psikolojisi

İnsan Olmanın Psikolojisi ve kendimizi tanıtmak hakkında konuşurken öncelikli olarak sosyal sınıflandırmalara sıklıkla başvururuz. “Ben bir kadınım” “ben bir öğretmenim”  ya da “ben bir anneyim” gibi… Ama aslında hepsinin özünde hepimiz birer insanız. Farklı kişiliklere, farklı yaşam şartlarına, faklı hikayelere sahip her birimiz kendimize has bireyleriz. Peki nedir insan olmak? Bu aslında yüzyıllardır tartışılan bir durum. Tarihin değişimi ve yapılanmasıyla insana bakış açısı da tabii ki değişiyor. Bugünkü tanımına bakacak olursak “Bir kişi (çoğul kişi veya kişiler); akıl, ahlak, bilinç veya özbilinç gibi belirli yeteneklere veya özelliklere sahip olan ve akrabalık, mülk sahipliği gibi kültürel olarak kurulmuş bir sosyal ilişki biçiminin parçası olan bir varlıktır.”

Yani tanımdan da görebileceğimiz üzere biz insanlar olarak sosyal bir yaşam sürmekteyiz ve hep bir etkileşim halindeyiz. Aslında bizi biz yapan en önemli şeylerden biri bu etkileşimle psikolojimizin de şekillenmesidir.

İnsan Psikolojisi Nedir?

İnsan olmanın psikolojisi, bize çokça anlam yükler. Belli bir bilince sahibizdir; etrafımızdakileri tanırız, onlarla konuşuruz, büyür, gelişir ve öğreniriz. Fiziksel büyüme zaten doğduğumuz günden beri gelişiyordur ve bu açıdan genelde aynı ilerleriz. Ama bir yandan da psikolojimiz gelişmektedir. Bebeklik, çocukluk, ergenlik, yetişkinlik diye ilerlerken tek değişen bedenimiz değildir. İnsan olmanın psikolojisi hislerimiz, düşünce yapımız ve psikolojimiz gibi zaman içinde değişen ve gelişen kavramlardan etkilenir.

Burada bu durumu bir binanın inşasına benzetebiliriz aslında. Binalar belli bir toprak üzerine inşa edilir yani binanın üstüne oturduğu bir malzeme vardır. İşte bu bizdeki ‘mizaç’ olur. Aslında dünyaya gelirken boş bir levha olarak gelmiyoruz, doğarken kendimizden getirdiğimiz belli bir yapı yani mizacımız var. Aslında bunu yeni doğmuş bebeklerde fark ederiz. Kimisi daha ağlar, kimisi daha sakindir. Hatta aynı şartlarda yetişen 2 kardeşin bile tamamen farklı tepkilerini görebiliriz. Bunlar bizim mizacımızla alakalı durumlardır.

Ama diğer bir yandan da tamamen biyolojik canlılar olduğumuzu söylemek yanlış olur. Nasıl ki bir bina inşası için tek tek tuğlaları dizer ve yavaş yavaş koca bir bina oluşturursun; insan psikolojisi de böyle bir inşa ile oluşturulur. Bizi biz yapan ve bir insan olarak psikolojimizin şekillenmesini etkileyen bir diğer faktör çevredir. Bu çevre öncelikle anne, baba ya da bize bakım veren diğer bireylerden oluşur. Daha sonra okulda buluruz kendimizi; burada öğretmenler ve arkadaşlar devreye girer. Hayatımız boyunca da bulunduğumuz diğer tüm ortamlar da bize aslında az ya da çok kendisinden bir şey katar ve işte bu da kişiliğimizi oluşturur. Bu yüzden aslında insan olmanın asıl bir şey olduğunu anlarken kişilikleri anlamak da önemli bir yer tutar.

Kişilik Örüntüleri ve İnsan Olmanın Psikolojisi

Öncelikli olarak buradaki öncelikli soru şudur: kişilik nedir? İnsan olmanın psikolojisi üzerindeki etkisi nedir? Kişiliğin birçok farklı tanımı olsa da çoğu tanımda, bir kişinin davranışını tahmin etmeye ve açıklamaya yardımcı olabilecek davranış kalıplarına ve özelliklere odaklanılır. Yani en temelde kişilik; bir kişiyi benzersiz kılan karakteristik düşünce, duygu ve davranış kalıplarıdır ve yaşam boyunca görece tutarlı olduğu düşünülür.

Kişilik üzerine yapılan araştırmalar, kişiliğin bir ömür boyunca nasıl geliştiği ve değiştiği konusunda büyüleyici bilgiler sağlayabilir. Örneğin, kişilik değerlendirmeleri genellikle insanların kendileri ve benzersiz güçlü yanları, zayıf yönleri ve tercihleri ​​hakkında daha fazla bilgi edinmesine yardımcı olmak için kullanılır. Bazı değerlendirmeler ise insanların dışa dönüklük, vicdanlılık veya açıklık açısından yüksek olup olmadıkları gibi belirli özelliklere göre nasıl sıralandığına bakabilir.

Diğer değerlendirmeler, gelişim sürecinde kişiliğin belirli yönlerinin nasıl değiştiğini ölçebilir. Bu tür kişilik değerlendirmeleri, insanların hangi kariyerlerden keyif alabileceklerini, belirli iş rollerinde ne kadar iyi performans gösterebileceklerini veya bir psikoterapinin ne kadar etkili olduğunu belirlemelerine yardımcı olmak için de kullanılabilir.

Yani aslında kişiliğin hayatımızda ve insan olmanın psikolojisi için pek çok açıdan belirleyici rolü vardır ve sadece bir açıdan kişiliğe bakmak yanlış olacaktır. Nasıl bir insan olduğumuz, nelere önem verdiğimiz ya da kariyer planlamalarımıza kadar kişiliğin doğrudan ilgisi vardır. Dolayısıyla sahip olduğumuz kişiliğin psikolojimiz üzerindeki etkisi yadsınamaz. Örneğin karamsar bir yapıya sahipseniz daha depresif bir ruh haline sahip olmanız mümkün ya da hırslı bir yapıya sahipseniz belki de daha stresli hissedebilirsiniz.

Sağlıklı Psikoloji İçin Öneriler

İnsan olmanın psikolojisi nde, mizaç ve kişilik yapımız psikolojimizin daha iyi veya daha kötü olması konusunda önemli bir yer tutar. Ancak şöyle de bir gerçek vardır ki eğer kendimizi kötü hissediyorsak “ben böyle biriyim zaten” deyip pasif bir pozisyon almamamız gerekir. Her zaman daha iyi bir psikolojiye sahip olmak mümkün! Hayatınızın üzerinde kontrol sağlayabilir ve psikolojinizi olumlu yönde değiştirebilirsiniz.

  • Şükran tutumu: bazen öylesine negatif düşünürüz ki hayatta hiçbir şey yolunda gitmiyor gibi gelir. Bunun önüne geçmek adına o gün şükran duyduğunuz 3 şeyi defterinize yazabilir ve daha sonra onları okuyabilirsiniz.
  • Düzenli uyuyun: geceleri düşünceler genelde daha abartılı ve korkutucu olur, bu yüzden vaktinde uyumak sizi bu düşüncelerden uzaklaştıracaktır. Ayrıca güzel uyuduğumuz gecelerin sabahında daha zinde ve pozitif uyanırız.
  • Egzersiz ve egzersiz: egzersiz denildiğince öyle zorlayıcı, ağır egzersizlerden söz etmiyoruz. Aslında yapacağınız yarım saatlik yürüyüşler bile oldukça rahatlatıcı bir etkiye sahiptir. Hayatın koşuşturması içindeyken kendimize vakit ayırmayı unuturuz. Bedenimizi aktifleştirmek bizi bu koşuşturmadan uzaklaştırır ve rahatlamamıza yardımcı olur.
  • Mindfulness’ı hayatınıza katın: meditasyon bize hem zihinsel hem de bedensel olarak oldukça fayda sağlar. Stres, kaygı ve diğer rahatsız edici duygular adeta omuzlarımıza yük gibi biner ve gittikçe ağırlaşmaya başlar. Sonunda da artık ayakta duramayacak gibi hissederiz. İşte meditasyon da o omzumuzdaki yükü kaldırmaya ve o yüklere duygulardan arınmış bir şekilde bakmamızı sağlar.
  • Her zaman yardım alabileceğinizi unutmayın: hayatımızın bazı dönemleri bizi daha fazla zorlar ve ne yapacağımızı bilemeyiz. Böyle durumlarda psikologlara danışmak, yüz yüze ya da online terapi almak gerekebilir. Psikoterapi ile birlikte kendinizi daha iyi hissetmeye başlayabilir ve daha olumlu bir ruh haline sahip olabilirsiniz.

Sağlıklı Psikoloji İçin 5 Önemli Yöntem! yazımızı okumak için buraya tıklayın.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu yazın
Lütfen isminizi yazın