Borderline Kişilik Bozukluğu Belirtileri Nedir?

0
473
borderline kişilik
borderline kişilik

Borderline kişilik bozukluğu, kişilik bozuklukları arasında tedavisi en çok araştırılan ve kanıta sahip olan kişilik bozukluğudur. Bunun bir nedeni olarak büyük bir halk sağlığı sorunu olarak intihar davranışı gösterilebilir. Bir olgu olarak intihar, ölüme götüreceğini bilerek, kurbanı tarafından girişilen olumsuz eylemin doğrudan veya dolaylı olarak meydana getirdiği ölüme verilen terim olarak tanımlanır (Durkheim, 1992). İntihar olgusu birçok farklı sosyal bilim dalının araştırma konusu olmuştur. Durkheim’ın intihar teorisi, Joiner’in kişilerarası teorisi ve sosyal stres teorisi gibi çeşitli modelleri vardır. İntihar olgusunda yüksek risk grubunda sayılan kişilerde, genellikle ailede intihar öyküsü, psikotik bozukluklar, madde kötüye kullanımı görülmektedir.

Borderline Belirtileri ve İntihar İlişkisi

Borderline kişilikte intihar, Linehan tarafından 1993 yılında ortaya atılmıştır. Dürtüsel saldırganlıktaki kendine zarar verme, kendini yaralamayı içerir. Başlangıcı genellikle ergenlik dönemine denk gelir. Ergen ve genç yetişkinlerde görülme oranı %14 ile 17 arasındadır (Ross and Heath, 2002). Birçok araştırma, kendine zarar verme davranışını, kendine acı veren ve baş etme becerisinden yoksunluk durumlarda, acı veren duyguları azaltma stratejisi olarak tanımlanmıştır. Diğer bir açıdan, adaptif olmayan başa çıkma stratejisi ya da emosyonel regülasyon stratejisi olarak da düşünülebilir (Favazza, 1989). Kendine zarar verme davranışında depresyon, sosyal yalnızlık, hayata karşı umutsuzluk, çaresizlik duyguları eşlik edebilir ve bu kişilerde kendine zarar verme davranışları sonrası fiziksel acı kaybı meydana geliyorsa intihar riski artmaktadır (Muehlenkamp and Gutierrez, 2007).

Suisidalite yani intihar davranışı birçok ruhsal bozuklukla yakından ilişkilidir. Borderline kişilik bozukluğu ile suisidalite ve parasuisidalite arasındaki ilişkiyi doğru okumak için borderline’nın yaşam boyu seyrini iyi anlamak gerekmektedir. Borderline kişilik bozukluğu semptomları, ergenlikten geç yetişkinliğe kadar azalır ve artar, stabil ilerlemez.

Yaş ve Borderline Evreleri

Borderline kişilik bozukluğunun seyiri yaştan yaşa değişebilmektedir. Gelin bu değişimlere birlikte bakalım.

Ergenlik Dönemi ve Borderline Kişilik

Ergenlik dönemi, borderline semptomlarının ortaya çıkması için hassas bir dönem olarak kabul edilmiştir (Sharp, 2016). Borderline genellikle ilk olarak ergenlikte kendini gösterir. Sağlıklı normal ergen gelişimi gösterenlerden güvenilir bir biçimde ayırt edilebilmektedir (Videler ve ark, 2019). Bu dönemdeki kişilerde zaman ilerledikçe yaşadıkları kimlik bunalımları ve duygusal dengesizlik azalırken, aynı semptomların borderline ergenlerde arttığı gözlemlenmiştir.Genç yetişkin borderline tanısı almış kişilerde, % 30 oranında 13 yaşından önce kendine zarar verme davranışının başladığı bildirilmiştir (Zanarini ve ark., 2016).

Yetişkinlik Dönemi ve Borderline Kişilik

Borderline kişilerde, ergenlikte daha sık duygusal düzensizlik, dürtüsel davranışlar, kendine zarar verme ve intihat eğilimi semptomları ağırlıklıdır. Yetişkinlik döneminde kişilerarası uyumsuzluk ve kalıcı işlevsel düşünme ve davranış bozukluklarına evrilir. Geriye dönük yapılan çalışmalarda, kronik disfori, öfke, boşluk hissi, terk edilme kaygısı, kişilerarası iletişimde uyumsuzluk yetişkinlikte de devam ettiği sonucuna varılmıştır (Gunderson ve ark, 2011). Suisidalite ve parasuisidalite düşüncelerinde azalma bulunmasına rağmen borderline kişilik bozukluğu tanısı alan kişilerde yapılan 27 yıllık bir çalışmaya göre, davranış azalsa bile risk oranı %10 gibi yüksek bir oranda seyretmektedir (Paris ve Zweig-Frank, 2001).

Yaşlılık Dönemi ve Borderline Kişilik

BKB hastalarının ileri yetişkinliklerinde iyileşme oranı düşmektedir ve özellikle iyileşmeyen hastalarda intihar oranı yüksek seyretmektedir. Yaşlılık dönemine ait çok fazla çalışma olmamasıyla birlikte, iyileşmeyen borderline kişilerde erken ölüm oranı bulunmuştur fakat kendine zarar verme davranışının bildirimi düşüktür.

 

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu yazın
Lütfen isminizi yazın